Informacje ogólne

 

Ośrodek Badań nad Migracjami (OBM) jest podstawową i międzywydziałową jednostką Uniwersytetu Warszawskiego, interdyscyplinarnym ośrodkiem badawczym specjalizującym się w badaniach procesów migracyjnych w Polsce i w Europie.

Skład osobowy Ośrodka tworzy 52 badaczy migracji, w tym 8 profesorów i doktorów habilitowanych, 28 doktorów oraz 16 osób z tytułem magistra. Przeważają badacze z wykształceniem socjologicznym i ekonomicznym, ale reprezentowane są również takie dyscypliny naukowe jak: demografia, politologia, prawo administracyjne, antropologia społeczna i psychologia międzykulturowa.

Aktywność OBM

Aktywne działania OBM mają miejsce na kilku różnych płaszczyznach:

Działalność naukowo – badawcza

Działania naukowo-badawcze były głównym celem od początku istnienia Ośrodka. OBM realizuje projekty badawcze o różnej skali i zasięgu, finansowane ze źródeł krajowych i zagranicznych. Jak dotąd, projektami o największej skali i dużym znaczeniu naukowym były następujące inicjatywy międzynarodowe: IDEA – Kraje Śródziemnomorskie i Europy Środkowo-Wschodniej jako nowe kraje imigracyjne w Unii Europejskiej (konsorcjum 11 instytucji, finansowany z 6 Programu Ramowego oraz Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego), Mobilność i migracje w dobie transformacji – wyzwania metodologiczne (MWM, finansowany z Norweskiego Mechanizmu Finansowego) czy Polityka Migracyjna jako instrument promocji zatrudnienia i walki z bezrobociem w Polsce (MPLM, finansowany z Europejskiego Funduszu Społecznego). Do chwili obecnej w OBM zostało zakończonych około 50 projektów badawczych. Łączna wartość projektów zrealizowanych w Ośrodku w ostatnich 5 latach wyniosła około 5 milionów złotych (wyłączając granty promotorskie i inne projekty indywidualne).

Obok projektów, Ośrodek cyklicznie organizuje krajowe i międzynarodowe seminaria i konferencje na tematy migracji w regionie Europy Środkowo – Wschodniej propagując wyniki badań oraz integrując środowisko badaczy migracji.

Ważną rolę w działaniach OBM odgrywa współpraca międzynarodowa. Od roku 1991 Ośrodek uczestniczy w projekcie SOPEMI – monitorowania trendów migracyjnych w Polsce i i innych krajach OECD. Od 2007 roku OBM jest członkiem IMISCOE Research Network (do 2009 roku istniejącego jako IMISCOE Network of Excellence), sieci skupiającej 39 czołowych instytutów zajmujących się badaniem migracji.

Działalność OBM służy także innym jednostkom publicznym. Na zlecenie rządu polskiego, w latach 1994-1997 Ośrodek opracował system statystyk imigracyjnych, który odzwierciedlał najnowsze zjawiska migracyjne w Polsce. Od tego czasu OBM zarządza kilkoma bazami danych związanymi z migracjami, których zakres jest systematycznie poszerzany. Na zlecenie rządu, organizacji międzynarodowych i innych podmiotów, Ośrodek systematycznie przygotowuje ekspertyzy dotyczące rozwoju polityki migracyjnej, funkcjonowania cudzoziemców na polskim rynku pracy, wpływu rozszerzenia Unii Europejskiej na procesy migracyjne oraz innych tematów związanych z procesami migracyjnymi.

Działalność naukowo-badawcza Ośrodka realizowana jeziennikst przez trzy główne zespoły badawcze:

  • Zespół Ekonomii Migracji
  • Zespół Integracji i Stosunków Etnicznych
  • Zespół Polityk Migracyjnych

oraz jeden problemowy zespół badawczy:

  • Zespół Metod Ilościowych.

Główne obszary badawcze OBM:

  • Teorie i metody w badaniach nad migracjami
  • Determinanty decyzji migracyjnych na różnych poziomach analizy
  • Przyczyny i konsekwencje emigracji z Polski
  • Napływ i funkcjonowanie cudzoziemców na polskim rynku pracy
  • Powstawanie, funkcjonowanie i integracja społeczności imigranckich w Polsce
  • Polityka migracyjna w Polsce i w UE
  • Funkcjonowanie granicy i migracje nielegalne
  • Mobilność społeczna imigrantów

Program badawczy Ośrodka zakłada kompleksowe i pogłębione podejście badawcze z użyciem różnorodnych metod. Podstawowymi zasadami stanowiącymi fundament działalności Ośrodka od momentu jego powstania są interdyscyplinarność oraz wysoka jakość prowadzonych badań. Główny nacisk działalności Ośrodka położony jest na uczestnictwo w długotrwałych projektach badawczych, które bazują na obiecujących metodach badawczych. Jedną z takich metod, twórczo rozwiniętych przez OBM jest etnosondaż. Średniookresowy cel badawczy OBM to kompleksowa analiza trendów migracyjnych po rozszerzeniu Unii Europejskiej w 2004 roku.

Działalność dydaktyczna

Od 2003 roku OBM oferuje na Uniwersytecie Warszawskim studia podyplomowe poświęcone migracjom międzynarodowym. Łącznie odbyły się już 4 edycje studiów, które ukończyło 96 osób. Studia podyplomowe adresowane są do pracowników służb publicznych (m.in. służby celnej, straży granicznej, policji), administracji państwowej, jednostek samorządowych, instytucji rynku pracy, a także organizacji pozarządowych.

Działalność publikacyjna

Wyniki badań prowadzonych w OBM są regularnie publikowane (w języku polskim i angielskim) w serii wydawniczej OBM – CMR Working Papers. Seria ta liczy już ponad 150 zeszytów będących popularnym źródłem wiedzy o współczesnych trendach migracyjnych w Polsce i w Europie dla studentów, badaczy migracji oraz praktyków w kraju i na świecie. W czerwcu 2005 roku OBM zaczął również publikację dwumiesięcznika Biuletyn Migracyjny. Od 2007 roku za pośrednictwem Wydawnictw Uniwersytetu Warszawskiego ukazuje się seria książkowa zatytułowana Studia Migracyjne.

Historia

OBM powstał w 1993 roku jako interdyscyplinarny zespół badawczy stawiający sobie za cel szeroko zakrojone, pogłębione badania nad współczesnymi migracjami w Polsce. Początkowo Ośrodek był częścią międzywydziałowego Instytutu Studiów Społecznych. W 2005 roku został włączony w struktury Wydziału Nauk Ekonomicznych. Od 2008 roku Ośrodek Badań nad Migracjami ma status samodzielnej jednostki uniwersyteckiej współpracującej ściśle z dwoma wydziałami: Wydziałem Nauk Politycznych i Stosunków Międzynarodowych UW (dawniej: Wydziałem Dziennikarstwa i Nauk Politycznych UW) oraz Wydziałem Nauk Ekonomicznych UW. Z biegiem czasu OBM stał się jedną z wiodących instytucji badawczych w Europie oraz największym ośrodkiem badań migracyjnych w Polsce, jedynym w kraju specjalizującym się wyłącznie w tej tematyce. W 2013 roku Ośrodek obchodził swoje 20-lecie.

Jakość i renoma OBM

O wysokiej jakości i reputacji OBM świadczy duża liczba grantów badawczych przyznanych Ośrodkowi. Od 1994 roku OBM otrzymał 20 grantów z Komitetu Badań Naukowych i Ministerstwa Nauki, każdy z nich przeznaczony na przynajmniej roczny projekt badawczy dotyczący międzynarodowych migracji. OBM jest również często zapraszany do udziału w międzynarodowych projektach badawczych dotyczących różnych aspektów migracji międzynarodowych.

Na renomę Ośrodka składają się także osobiste osiągnięcia członków OBM. Większość kadry OBM miała okazję odbyć stypendia i staże w zagranicznych ośrodkach badawczych i publikować w językach obcych. Do tej pory dwóch badaczy i jeden doktorant otrzymali stypendium Fulbrighta. Pięciu kolejnych otrzymało prestiżowe stypendium Fundacji na Rzecz Nauki Polskiej dla młodych naukowców. Badacze Ośrodka są regularnie zapraszani do wygłaszania wykładów na prestiżowych uniwersytetach oraz prezentowania referatów na międzynarodowych konferencjach.

O międzynarodowym prestiżu Ośrodka świadczy również jego członkowstwo w dużej liczbie rad redakcyjnych ważnych czasopism naukowych oraz w komitetach badawczych wielu ośrodków. Badacze z OBM przygotowują recenzje dla takich czasopism jak: International Migration Review, Journal of Ethnic and Migration Studies, International Migration, Europe-Asia Studies, European Journal of Population, Journal of Immigrant and Refugee Studies i wielu innych.