Ośrodek Badań nad Migracjami

Maciej Maryl, Marta Jaroszewicz, Iryna Degtyarova, Yevheniia Polishchuk, Marta Pachocka, Magdalena Wnuk. 2022.

Beyond Resilience: Professional Challenges, Preferences, and Plans of Ukrainian Researchers Abroad

 

link do raportu

Beyond Resilience: Professional Challenges, Preferences, and Plans of Ukrainian Researchers Abroad to raport z ankiety #ScienceForUkraine.

Dostarcza on informacji z pierwszej ręki na temat wyzwań zawodowych i preferencji dotyczących wsparcia ukraińskich naukowców, którzy opuścili Ukrainę w następstwie rosyjskiej inwazji z 24 lutego 2022 roku. Wyniki badania mają służyć jako wskazówki do planowania programów wsparcia przez instytucje akademickie i finansujące. Przybliżają wiedzę o sytuacji ukraińskich naukowców, dostarczając informacji o ich profilu demograficznym, dyscyplinie i etapie kariery, a także o szczególnych wyzwaniach zawodowych i życiowych, z którymi się zmagają. W obliczu bardzo niepewnej sytuacji ukraińscy uczeni wykazują się dużą zaradnością i siłą tak w życiu osobistym, jak i zawodowym, jednocześnie troszcząc się o przyszłość swoich macierzystych instytucji i powojenną odbudowę ukraińskiego systemu nauki.

Badanie ma charakter eksploracyjny i opiera się na 619 odpowiedziach udzielonych przez przedstawicieli i przedstawicielki ukraińskiego środowiska naukowego na emigracji od końca czerwca do początku września 2022 roku.

Sytuacja zawodowa za granicą. Ponad jedna trzecia naszych respondentów pracuje zdalnie w instytucjach ukraińskich, natomiast ponad połowa jest obecnie związana z instytucją zagraniczną poprzez pobierane stypendium, zatrudnienie tymczasowe lub, bardzo rzadko, stałą posadę.

Związek z instytucją macierzystą. W czasie badania większość respondentów wykonywała pracę zdalną na rzecz instytucji macierzystej na takich samych warunkach jak przed inwazją (30,16%) lub przebywała na urlopie bezpłatnym (28,75%). Nieco ponad połowa badanych otrzymywała wynagrodzenie lub stypendium z instytucji macierzystej. Niezależnie od aktualnej sytuacji zawodowej w macierzystej instytucji, prawie 85% szukało ofert wsparcia poza Ukrainą.

Preferowane rodzaje wsparcia. Większość respondentów zaznaczyła, że preferuje te formy wsparcia, które wiążą się z silniejszymi związkami z instytucjami przyjmującymi, jak granty badawcze i staże. Ponad jedna trzecia optuje za stałym lub czasowym etatem, a tylko nieco ponad jedna czwarta za stypendiami. Większość preferuje wsparcie długoterminowe (tj. rok lub dłużej). Zapytani o znaczenie poszczególnych rodzajów wsparcia, respondenci najbardziej cenili sobie zakwaterowanie i wynagrodzenie, a następnie zasiłek rodzinny, możliwość pracy zdalnej i ubezpieczenie medyczne.

Główne przeszkody. Wśród najważniejszych przeszkód napotykanych przy ubieganiu się o wsparcie, respondenci wskazali niewystarczającą liczbę ofert w swoich dyscyplinach, a następnie brak doświadczenia w staraniu się o finansowanie zewnętrzne i bariery językowe.

Plany i pomysły. Gdyby wojna miała się zakończyć za kilka miesięcy, ponad jedna trzecia badanych wyraziła chęć powrotu na Ukrainę. Analiza otwartych pytań o plany na przyszłość pokazuje, że ukraińscy uczeni mają jasne i przemyślane opinie na temat powojennej odbudowy ukraińskiej nauki, postulując takie kroki jak natychmiastowe zmiany w systemie finansowania, ogólną reformę szkolnictwa wyższego i zarządzania nauką na poziomie państwowym oraz większą autonomię uczelni.

Dane demograficzne. Większość respondentów to kobiety w wieku 40-49 lat, mieszkające w Polsce lub Niemczech w dużych miastach. Ogółem respondenci mieszkali w 35 krajach Europy i Ameryki Północnej. Ponad dwóm trzecim respondentów towarzyszą członkowie rodziny, najczęściej dzieci (ponad 50%). Prawie dwie trzecie respondentów (62%) to starsi pracownicy naukowi. Większość respondentów reprezentuje nauki społeczne (29%) i humanistyczne (17%), a także nauki przyrodnicze (25%).

Badanie zostało przeprowadzone przez grupę badaczy i badaczek z #ScienceForUkraine, Instytutu Badań Literackich PAN (IBL PAN), Ośrodka Badań nad Migracjami Uniwersytetu Warszawskiego (CMR UW), Rady Młodych Naukowców przy Ministerstwie Edukacji i Nauki Ukrainy (YSC) i Szkoły Głównej Handlowej (SGH).

Projekt został częściowo zrealizowany przez Uniwersytet Warszawski w ramach programu „Excellence Initiative – Research University”.

Kim jesteśmy. #ScienceForUkraine to oddolna inicjatywa prowadzona przez międzynarodową społeczność wolontariuszy, uczonych i studentów, od początku inwazji Rosji na Ukrainę. Naszą misją jest nie tylko wspieranie ukraińskiej społeczności akademickiej w przetrwaniu wojny, ale także pomoc w zapewnieniu ciągłości postępu naukowego dokonywanego przez ukraińskich naukowców i dalsze umacnianie obecności tego kraju na międzynarodowej arenie naukowej.